Trong quan hệ tín dụng giữa ngân hàng và khách hàng, khi các khoản nợ vay có dấu hiệu rủi ro, ngân hàng phải áp dụng các biện pháp xử lý để thu hồi nợ cho vay. Việc xử lý nợ nếu không đạt được sự đồng thuận như cam kết, nhiều trường hợp phải kiện cáo ra tòa, gây phiền toái cho cả đôi bên.

Mặc dù các bên tham gia quan hệ tín dụng đã thỏa thuận, cam kết về quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng tín dụng, nhưng việc xử lý nợ rủi ro nếu có xảy ra giữa ngân hàng (bên cho vay) với khách hàng (người vay) rất phức tạp, thời gian kéo dài, có khi dẫn đến kiện tụng phiền phức.

Bà Nguyễn Thị G. vay ngân hàng S. 1,2 tỷ đồng để sửa chữa chiếc tàu công suất lớn và mua ngư lưới cụ phục vụ sản xuất nghề cá. Thời hạn vay 24 tháng kể từ lúc giải ngân lần đầu. Tài sản thế chấp vay vốn là căn nhà cấp 3 thuộc sở hữu hợp pháp của gia đình bà G. Nhận được tiền vay, bà G. không sử dụng đúng mục đích vay vốn ghi trong hợp đồng tín dụng với ngân hàng. Qua kiểm tra sau khi giải ngân cho vay, ngân hàng S. phát hiện bà G. chỉ sử dụng hơn 500 triệu đồng để sửa chữa tàu cá, số còn lại bà G. đem cho người khác vay với lãi suất cao và không thu hồi được do người này đã bỏ trốn khỏi nơi cư trú.

Nhận thấy trường hợp của bà G. là khoản nợ rủi ro, ngân hàng S. đã yêu cầu bà G. trả nợ trước hạn, nhưng bà G. không có khả năng trả nợ. Ngân hàng S. đã chuyển nợ quá hạn toàn bộ số dư nợ gốc của khoản vay, đồng thời yêu cầu bà G. thực hiện cam kết trong hợp đồng thế chấp tài sản là tự bán căn nhà làm tài sản bảo đảm vốn vay, hoặc để cho ngân hàng định giá và bán căn nhà thu hồi nợ cho vay, số tiền còn lại sau khi trừ nợ và chi phí sẽ giao lại cho bà G. Hướng xử lý nợ như vậy không thực hiện được, bởi bà G. nêu lý do việc ngân hàng định giá bán căn nhà không đúng trị giá thực theo giá thị trường, bán nhà rồi sẽ ở đâu?... Do vậy, ngân hàng đề nghị bà G. đồng ý việc đem bán căn nhà qua tổ chức trung gian là Trung tâm bán đấu giá tài sản, nhưng bà G. cũng không đồng ý.

Cuối cùng ngân hàng S. đã khởi kiện vụ việc ra tòa. Hệ quả là, qua hai cấp xét xử (bà G. kháng cáo bản án sơ thẩm), tại bản án dân sự phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh buộc bà G. có nghĩa vụ hoàn trả đủ nợ gốc và lãi nợ quá hạn cho ngân hàng. Do bà G. không thực hiện nghĩa vụ của mình theo quyết định của bản án phúc thẩm, cơ quan thi hành án đã cưỡng chế thi hành án đối với bà G. bằng việc kê biên tài sản là căn nhà thuộc sở hữu bà G. để tổ chức bán đấu giá. Sau đó, Trung tâm bán đấu giá tài sản đã bán đấu giá thành công căn nhà, ngân hàng S. thu hồi được nợ, trừ chi phí bán đấu giá, số tiền còn lại của việc bán nhà được giao trả cho bà G.

Qua vụ việc nêu trên, luật gia Nguyễn Tuấn Anh-Hội Luật gia tỉnh nhận định: Hợp đồng tín dụng giữa ngân hàng với khách hàng theo pháp luật dân sự đó là hợp đồng vay tài sản, được quy định tại Điều 471 Bộ luật Dân sự. Do vậy, các bên tham gia giao dịch này phải thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình đã cam kết. Nếu không thực hiện đúng thì phải nhờ sự can thiệp của pháp luật.

Ông Nguyễn Văn Hưng, Phó Giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn – Chi nhánh Vũng Tàu bày tỏ: Không có bất kỳ ngân hàng nào muốn phải xử lý nợ rủi ro của khách hàng. Bởi, ngân hàng luôn mong muốn khách hàng vay vốn sử dụng đúng mục đích, làm ăn hiệu quả, tăng thu nhập và tạo ra sản phẩm xã hội, qua đó duy trì mối quan hệ lâu dài giữa ngân hàng với khách hàng. Cực chẳng đã mới phải nhờ đến sự phân xử của tòa án.

(Theo Báo BR-VT)