Đầu vào ngoại tệ của Việt Nam chủ yếu từ hoạt động xuất khẩu, kiều hối, đầu tư nước ngoài... Nhưng trước những biến động của kinh tế thế giới và trong nước, dẫn đến tâm lý găm giữ ngoại tệ trên tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp và trong cộng đồng dân cư. Thời gian qua, tình trạng găm giữ ngoại tệ dẫn đến mất cân đối cung - cầu, gây căng thẳng trên thị trường. Đây vẫn là vấn đề khó cho công tác quản lý ngoại hối, điều hành luân chuyển ngoại tệ phục vụ phát triển kinh tế.

Trong 2 tháng đầu năm, trước tình hình thanh khoản ngoại tệ trên thị trường chậm cải thiện, nhằm cân đối hài hoà cung - cầu ngoại tệ, tăng cường sự lưu thông ngoại tệ trên thị trường, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã có nhiều biện pháp can thiệp khá mạnh vào thị trường ngoại hối, cụ thể là: Ngày 18-1 ban hành quyết định giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng ngoại tệ của tổ chức tín dụng từ 7% xuống 4% đối với kỳ hạn dưới 12 tháng, từ 3% xuống 2% đối với kỳ hạn trên 12 tháng, nhờ vậy làm tăng nguồn vốn để cho vay khoảng 500 triệu USD (tương đương 9.000 tỷ đồng), giảm chi phí huy động vốn khoảng 0,1% và có tác động ổn định tỷ giá. Ngày 10-2, Thống đốc NHNN ban hành thông tư quy định mức lãi suất tiền gửi tối đa bằng USD của tổ chức kinh tế tại tổ chức tín dụng là 1%/năm; quyết định điều chỉnh tỷ giá bình quân liên ngân hàng từ 17.941 VND/USD tăng lên 18.544 VND/USD (tăng 3,36%).

Tại cuộc họp báo ngày 2-3 vừa qua, NHNN khẳng định: Việc tăng tỷ giá có tác dụng khuyến khích các doanh nghiệp xuất khẩu, đồng thời làm cho các doanh nghiệp nhập khẩu phải cân nhắc việc sử dụng ngoại tệ. Sau khi NHNN điều chỉnh tỷ giá sát với kỳ vọng tỷ giá của thị trường và quy định trần lãi suất tiền gửi bằng ngoại tệ đối với các tổ chức kinh tế, lợi ích của việc nắm giữ USD đã giảm, do vậy, tâm lý găm giữ ngoại tệ đã phần nào được giải tỏa, thúc đẩy các tổ chức, cá nhân bán ngoại tệ ra thị trường.

Anh Hoàng, nhân viên một cửa hàng kinh doanh vàng ở phường 1, TP.Vũng Tàu cho biết : Cửa hàng là đại lý thu đổi ngoại tệ được ngân hàng thương mại ủy nhiệm. Những ngày gần đây, việc mua-bán ngoại tệ tại cửa hàng mỗi ngày được nhiều hơn so với trước, do chênh lệch giữa tỷ giá chính thức và tự do từ mức hơn 1.000VND/USD được thu hẹp xuống chỉ còn khoảng 300-400VND/USD. Cụ thể là, hôm qua 4-3, giá niêm yết tại ngân hàng mua vào 19.050 đồng/1USD - bán ra 19.100 đồng/1USD, còn trên thị trường tự do mua vào 19.400 đồng/1USD - bán ra 19.500 đồng/1USD.

Ông Hoàng Văn Trường, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất công nghiệp & Thương mại Trường Tín cho biết : Trước đây, việc mua ngoại tệ để thanh toán cho đối tác nước ngoài gặp nhiều khó khăn, do vậy, Công ty luôn “teo” một lượng ngoại tệ cần thiết trên tài khoản ở ngân hàng để phòng khi cần thiết sử dụng. Nay tình hình lưu thông ngoạt tệ bớt căng thẳng, chênh lệch giá mua bán ngoại tệ giữa thị trường chính thức và thị trường tự do không nhiều, Công ty chủ động hơn trong việc bán, hoặc mua ngoại tệ tại ngân hàng để phục vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Theo các chuyên gia nghiên cứu thị trường, việc điều chỉnh tỷ giá tăng 3,36% sẽ khiến các doanh nghiệp cân nhắc hơn trước các quyết định nhập khẩu của mình, do giờ đây mỗi USD đã tăng hơn 600 đồng. Trong khi đó, cũng nhờ tỷ giá tăng, các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ được lợi hơn nên sẽ đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu; hàng hóa Việt Nam sẽ có sức cạnh tranh tốt hơn trên thị trường quốc tế. Người dân cũng sẽ cân nhắc hơn với hàng hóa nhập khẩu, bởi giá hàng hóa nhập khẩu tính theo VND cũng sẽ tăng tương ứng, hàng hóa trong nước sẽ có nhiều lợi thế trong quyết định lựa chọn của người tiêu dùng. Việc điều chỉnh tỷ giá cùng với các giải pháp hạn chế nhập khẩu hàng tiêu dùng không thiết yếu, hàng xa xỉ... sẽ góp phần giải quyết bài toán nhập siêu, cải thiện cán cân thanh toán và qua đó sẽ góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Bài, ảnh: Nhựt Thanh